طلعت بدر

یادش بخیر! آن روزها مدرسه از والدین می‌خواست برایمان جایزه بخرند و ما با ذوقی تمام، دنیایی از رویا می‌ساختیم. با پدر و خواهرم رفتیم مغازه، جامدادی و شانه‌ای پیدا کردم که انگار از قصه‌ها بیرون آمده بودند. راستش، خیلی خوش سلیقه‌ بودم، شانه‌ام صورتی بود و روی دسته‌اش خیلی با ظرافت کار شده بود، آن‌قدر ظریف و رویایی که هنوز هم مثل آن را ندیده‌ام. خواهرم هم یک کتاب دایرةالمعارف خرید، پر از رازهای دنیا بود.

سر صف که اسممان را خواندند، آن لحظه حس می‌کردم همهٔ دنیا مرا می‌بیند.

جامدادی را  هر روز بازش می‌کردم و ذوق می‌کردم، آن‌قدر قشنگ بود که نمی‌دانم چطور بگویم. 

شانه‌ام را خیلی دوست داشتم، مادرم گفت: «بگذار توی کمد نگه دارم تا خراب نشود.» و من که نمی‌دانستم آن کمد، قفلِ کوچکی بر روی خاطراتم خواهد شد، قبول کردم. سال‌ها بعد، وقتی دلم برای آن شانهٔ صورتی تنگ شد و خواستم ببینمش، مادرم گفت: «شکسته.»

و من ماندم با حسرتی که نه فقط از جنس شکستن یک شانه، که از جنس شکستن آن دختربچه‌ای بود که فکر می‌کرد اگر جایزه‌اش را در کمد بگذارد، همیشه سالم می‌ماند. افسوس که بعضی چیزها را باید همان روز، همان‌جا، با تمام وجود لمس کرد وگرنه کمدها،  گاهی رویاها را می‌شکنند. من هنوز آن شانهٔ صورتی را با دستهٔ ظریفش، همان‌طور رویایی و دست‌نیافتنی، در ذهنم نگه داشته‌ام، شاید چون تنها جایی که هیچ‌وقت شکسته نشد، همین حافظه‌ام بود.

سلام، بانوی مهربانی‌ها!

دهه فاطمیه که می‌شود، خاطرهٔ دوران کودکی و اشک‌های مادرم در خاطرم جان می‌گیرد.

آن شب را خوب به یاد دارم. شبی که با صدای گریهٔ مادرم از خواب بیدار شدم. مادرم گوشه‌ی اتاق نشسته بود؛ بافتنی می‌بافت و آرام‌آرام اشک می‌ریخت. صدای ضبط کوچکش، روضه بود که آرام در فضای اتاق می‌پیچید و بغضی که انگار راه نفس مادرم را بسته بود.

پرسیدم: «حضرت فاطمه زهرا (س) چرا به شهادت رسید؟»

مادرم برایم با صدایی گرفته، میان صدای دو میل بافتنی و اشک‌هایی که بی‌صدا روی گونه‌هایش می‌لغزیدند، گفت: «حضرت زهرا سلام الله علیه، در دفاع از حق و امامت ایستاد و ظالمان به خانه‌اش هجوم آوردند، زخم‌های همان روز او را به شهادت رساند.»

آن شب، من فقط کودکی بودم که هنوز معنای آن اندوه را نمی‌فهمید، اما چیزی در آن اتاق جا ماند. یک سؤال، تصویری از مادری گریان و اشکهای بی‌ صدایی که، هزاران حرف می‌زدند.

سال‌ها گذشت. دبیرستانی بودم که برای سالروز شهادتت نقاشی تو را کشیدم. اما مگر می‌شد حقیقت وجودت را در قاب یک نقاشی جا داد؟ آنچه کشیدم، تلاشی کودکانه برای نزدیک‌شدن به بانویی بود که از او جز نام و روضه و اشک‌های مادرم چیز چندانی نمی‌دانستم.

نقاشی‌ام انتخاب شد و جایزه‌اش، فرصتی برای حضور در سخنرانی استاد قرائتی بود. آن روز، از انتخاب‌شدن نقاشی‌ام خوشحال بودم.اما امروز که به آن روز نگاه می‌کنم، با خودم فکر می‌کنم شاید آن نقاشی، ادامه‌ی همان پرسش کودکانه بود، پرسشی که سال‌ها پیش در گوشه‌ی اتاقی کوچک شکل گرفته بود و مادرم با اشک به آن پاسخ داده بود.

امروز صادقانه از خودم می‌پرسم:«چقدر با راه تو آشنایم»!

چگونه می‌توانم ادعای شناختت را داشته باشم، وقتی هنوز میان دانستن نامت و فهمیدن حقیقت زندگی‌ات فاصله‌ای به وسعت یک عمر احساس می‌کنم؟ من همان دختری هستم که روزی نقاشی‌ات را کشید، جایزه گرفت و بعد، شاید بی‌آنکه خودش بفهمد، از آن سؤال قدیمی فاصله گرفت.

اگر امروز روبه‌رویت می‌ایستادم، چه می‌گفتی؟ آیا از من می‌پرسیدی چرا به همان اندازه که برایت اشک ریختم، برای شناختنت قدم برنداشتم؟ آیا می‌پرسیدی از میان آن‌همه روضه و روایت، کدام را به زندگی‌ام آورده‌ام؟

نمی‌دانم چه پاسخی داشتم. شاید فقط سرم را پایین می‌انداختم و از تو فرصت می‌خواستم؛ فرصتی برای دوباره آغاز کردن.

نمی‌خواهم وعده‌ای بزرگ بدهم که فردا در هیاهوی زندگی فراموشش کنم. نمی‌خواهم از شناختی سخن بگویم که هنوز در آغاز راه آن هستم. فقط می‌خواهم تو را در حقیقتی بشناسم که می‌شود آن را آموخت، در راهی که می‌شود آن را پیمود و در انتخاب‌هایی که می‌شود با الهام از تو انجام داد.

شاید این نامه هیچ‌وقت به دست تو نرسد، اما اگر بتواند مرا یک قدم به شناختنت نزدیک‌تر کند، دیگر بی‌مقصد نمانده است.

با احترام و دلی که تازه می‌خواهد تو را بشناسد،دختری که قصه‌ی تو از کودکی در دلش آغاز شده است.

✍🏻 محبوبه دوستی

قرآن کریم، وفاداری را با معیاری دقیق تعریف می‌کند. با یک آزمون سخت، یک پرسش سرنوشت‌ساز. آیا انسان در لحظه‌ای که باید هزینه بدهد، همچنان بر عهد خود می‌ایستد؟ «مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ ۖ فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُ وَمِنْهُم مَّن یَنتَظِرُ ۖ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا» این آیه؛ معیاری برای سنجش ایمان در همهٔ زمان‌هاست. ایمان آنجا حقیقت خود را نشان می‌دهد که پای هزینه و انتخاب به میان می‌آید؛ جایی که انسان باید میان وفاداری و عقب‌نشینی یکی را برگزیند. رهبر شهید را نیز باید در همین ترازوی قرآنی نگریست. در نسبت میان گفتار و کردار، مسئولیت و فداکاری، عهد و بهایی که برای آن پرداخت. شهادت او پایان زندگی دنیوی‌اش بود. اما نباید پایان مسئولیتی باشد که بر دوش ما گذاشته است. آنچه از یک انسان در تاریخ باقی می‌ماند، نه تنها نام و خاطره بلکه؛ راهی است که می گشاید و عهدی است که دیگران را به وفاداری فرامی‌خواند. گویا «وَمِنْهُم مَّن یَنتَظِرُ» افقی پیش روی ما می‌گشاید، برخی هنوز فرصت دارند صداقتشان را در میدان عمل نشان دهند. ما در برابر این آیه، تنها تماشاگران یک حماسه نیستیم؛ بلکه مخاطبان  تکلیفیم. وفاداری؛ گاهی در پایبندی به یک قول، پذیرفتن مسئولیتی دشوار، رها نکردن کار نیمه‌تمام و تنها نگذاشتن دیگران هنگام سختی آشکار می‌شود. عهدشکنی گاهی از همان‌جا آغاز می‌شود که برای آسایش خود، از مسئولیتی که پذیرفته‌ایم چشم می‌پوشیم.  وفاداری رهبر شهید نباید تنها به خاطره‌ای برای روزهای سوگواری تبدیل شود. بزرگداشت حقیقی آن است که از یاد او به راه او برسیم و از اندوه به آگاهی، از احساس به مسئولیت و از سخن به عمل. در پیام رهبر انقلاب به مناسبت تشییع و تدفین ایشان نیز از «مجاهدت و وفای به عهد أَلَست» یاد شده است. تعبیری که وفاداری را نه یک ادعا، بلکه پیمانی عمیق و مسئولیتی ماندگار معرفی می‌کند. شاید همهٔ ما در موقعیتی قرار نگیریم که جان خود را در راه عهد بگذاریم؛ اما هر یک می‌توانیم در برابر فراموشی مسئولیت، عهدشکنی و عقب‌نشینی از حق بایستیم. می‌توانیم اجازه ندهیم فاصلهٔ میان آنچه می‌گوییم و آنچه انجام می‌دهیم، به عادت تبدیل شود. «وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِیلًا» تنها توصیف مردانی نیست که رفتند؛ پرسشی است از ما که مانده‌ایم: آیا ما نیز بر عهد خود خواهیم ایستاد؟ رهبر شهید، عهد خود را با جان امضا کرد؛ اکنون نوبت ماست که با صداقت، مسئولیت‌پذیری و عمل، پای عهد خود بایستیم. زیرا وفاداری حقیقی آن نیست که تنها از وفاداران بگوییم؛ آن است که خود، به یکی از آنان تبدیل شویم. ✍🏻محبوبه دوستی 

صبح پنجشنبه که رفتم گلزار شهداء مدافع حرم، نگاهم به مزار شهید عفتی افتاد. ایستادم و درباره‌اش خواندم. فهمیدم پدرش جانباز بوده است. همین یک جمله کافی بود تا دلم بلرزد، گویی قصهٔ ایثار در این خانواده پایانی نداشت.

 کنار مزار شهید صدر زاده و شهید عفتی زیارت عاشورا می‌خواندم. فضای گلزار، آدمی را از هیاهوی زمین جدا می‌کرد و به آستانهٔ آسمان می‌برد.

در این میانه پیرزنی عصا به دست، هر قدمش را انگار باید از میان سال‌ها دلتنگی عبور می‌داد. آرام‌ آمد و کنار مزار نوه‌اش ایستاد؛ محمدحسین، شهید جوانی از دههٔ هشتاد.

 با زبان آذری، با همان لحن نرم و مادرانه‌ای که آدم‌ها با عزیزترین کسانشان حرف می‌زنند، گفت:«صباحین خیر اولسون بالام،محمدحسینم.» سلامی ساده، از جنس زندگی و عادتی عاشقانه‌.

 کمی آن‌سوتر، پیرمرد هم ایستاده بود و اشک‌هایش را پاک می‌کرد، آمده بودند نوه‌شان را ببینند، چه زیبا ما رأیت الا جمیلا ترسیم کردندبا چشمانی اشک‌بار، زیارت عاشورا می‌خواندم و به حضرت زینب سلام‌الله‌علیها فکر می‌کردم؛ به بانویی که پس از عاشورا نگذاشت حقیقت در هیاهوی روایت‌های تحریف‌شده گم شود. 

آن روز، گویی گوشه‌ای از همان رسالت را می‌دیدم؛ نه در خطابه‌ای بلند، بلکه در سلام کوتاه مادربزرگی به نوه‌اش. او با گفتن «صبحت بخیر محمدحسینم» ناخواسته از عشقی روایت می‌کرد که نمی‌خواست به فراموشی سپرده شود؛ عشقی که هنوز نام شهید را در زندگی روزمره بر زبان می‌آورد و او را در متن زندگی نگه می‌داشت.

وقت رفتن که رسید، پیرزن با همان دستی که عصایش را گرفته بود، برای نوه‌اش دست تکان داد، انگار با کسی خداحافظی می‌کرد که قرار نبود دیگر به خانه برگردد، اما هنوز نمی‌شد رفتنش را باور کرد.

آن روز، از گلزار شهدا تنها با یک عکس برنگشتم؛ با معنای تازه‌ای از زنده‌بودن شهدا برگشتم. گاهی زنده نگه‌داشتن نام یک شهید، نه در واژه‌های بزرگ، که در سلام هر روز مادربزرگی خلاصه می‌شود.

«صبحت بخیر محمدحسینم» برای من دیگر فقط یک جمله نیست؛ روایت عهدی است که دلتنگی نمی‌تواند آن را بشکند،حقیقتی است که تا وقتی کسی آن را به زبان می‌آورد، زنده می‌ماند.

 راز ماندگاری عاشورا نیز همین است، کسانی که نگذاشتند داغ به سکوت تبدیل شود و شهادت در گذر زمان از یاد برود.

و آن پنجشنبه، من شاهد بودم که چگونه مادربزرگی با عصایی در دست و داغی در دل، این حقیقت بزرگ را زندگی می‌کرد

طعم شیرین باقلوا 

تابستان که می‌شد، کوچه‌ی ما پر از هیاهو و خنده بود. دختر‌بچه‌ها لی‌لی بازی می‌کردند و پسر‌بچه‌ها با سینی‌های باقلوا در کوچه‌ها می‌چرخیدند.

من اما دنیای خودم را داشتم،سعی می‌کردم پول بیشتری جمع کنم تا وقتی سینی باقلوا از راه می‌رسد، سهم بیشتری از آن شیرینی خوشمزه بخرم. انگار تمام شادی دنیا در همان سینی خلاصه شده بود.

چه لذتی داشت آن لحظه‌ها! طعم باقلوا برایم فقط مزه‌ی یک شیرینی نبود؛ مزه‌ی تابستان بود، مزه‌ی روزهایی که خوشبختی به همین سادگی به دست می‌آمد.

هر وقت به آن روزها فکر می‌کنم، لبخند می‌زنم. گاهی چند سکه و چند تکه باقلوا برای ساختن زیباترین خاطره‌ها کافی است.

هنوز هم با یادآوری آن روزها، طعم شیرین باقلوا را حس می‌کنم و با شوق همان کودک دیروز، منتظر تابستان می‌شوم