طلعت بدر

بعضی کتاب‌ها را فقط می‌خوانیم، اما بعضی کتاب‌ها با ما حرف می‌زنند.

«پدر، عشق و پسر» نوشته‌ی سیدمهدی شجاعی یکی از همان کتاب‌ها است؛ کتابی که من آن را از کتاب‌فروشی «برگ سبز ری» نزدیک حرم حضرت عبدالعظیم حسنی(علیه السلام) خریدم.

کتاب، روایت حضرت علی‌اکبر (علیه‌السلام) است؛ اما نویسنده کربلا را فقط از میدان جنگ روایت نمی‌کند. او مرا به قلب رابطه‌ی پدر و پسری می‌برد؛ به لحظه‌هایی که امام حسین (علیه‌السلام) با تمام محبت پدرانه‌اش، فرزند جوانش را به میدان می‌فرستد.

در این روایت، علی‌اکبر (علیه‌السلام)، فقط یک جوان شجاع نیست؛ جوانی مؤمن است که با شناخت راهش، انتخاب می‌کند و قدم در مسیر شهادت می‌گذارد. و امام حسین (علیه‌السلام)، فقط امامی در میدان عاشورا نیست؛ پدری است که بزرگ‌ترین دلبستگی خود را در راه خدا تقدیم می‌کند.

اما چیزی که بیش از همه در ذهنم ماند، نگاه حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) به حادثه‌های کربلا بود؛ اینکه کربلا با تمام مصیبت‌هایش، از نگاه اهل‌بیت (علیهم‌السلام)، شکست و تلخی نبود؛ زیباییِ ایستادگی، وفاداری، ایمان و انتخاب حق بود.

وقتی کتاب را بستم، فهمیدم «پدر، عشق و پسر» فقط داستان حضرت علی‌اکبر (علیه‌السلام) نیست؛ داستان انتخاب انسان‌هایی است که در سخت‌ترین لحظه‌ها، راه درست را انتخاب کردند.

این کتاب به من یاد داد کربلا را فقط با چشم اندوه نبینم؛ با چشم ایمان ببینم؛ همان نگاهی که در اوج مصیبت گفت: «ما رأیتُ إلا جمیلاً».

شاید راز ماندگاری کربلا همین باشد؛ آن‌قدر حقیقت را زیبا انتخاب کردند که حتی مصیبت هم نتوانست زیباییِ انتخابشان را پنهان کند.

✍🏻محبوبه دوستی 

مسجد محله‌ی ما بزرگ و قدیمی بود؛ درست سر خیابان قرار داشت و در بزرگی داشت؛ انگار همیشه آغوشش برای آمدن ما باز بود.

جلوی مسجد، چند درخت توت قدیمی ایستاده بودند؛ درخت‌هایی که آن‌قدر عمر کرده بودند که انگار خودشان هم بخشی از تاریخ محله بودند. بهار که می‌شد، سبزتر می‌شدند و تابستان‌ها، سایه‌شان روی پیاده‌رو می‌افتاد. پسربچه‌ها از تنه‌ی درخت بالا می‌رفتند و خودشان را میان شاخه‌ها گم می‌کردند. شاخه‌هایی را که پایین می‌کشیدند، گاهی همان‌جا، بالای درخت، توت‌ها را یکی‌یکی می‌خوردند.

از مدرسه که برمی‌گشتم، صدای اذان مسجد را می‌شنیدم. گاهی خسته از مدرسه بودم، کیفم سنگین بود و دلم فقط خانه می‌خواست؛ اما وقتی صدای اذان از بلندگوی مسجد در خیابان می‌پیچید، ناخودآگاه سرم را بالا می‌آوردم.

صدایی آشنا بود؛ صدایی که انگار می‌گفت:«خانه نزدیک است…»

امروز هم وقتی صدای اذان را می‌شنوم، گاهی ذهنم به همان خیابان برمی‌گردد؛ به مسیر مدرسه، به کیف روی دوشم، به درختان توت و به آن مسجد بزرگ که از دور پیدایش بود.

مسجد برای ما فقط محل نماز نبود. حیاطش همیشه پر از رفت‌وآمد بود؛ پیرمردهایی که جای مشخصی در صف نماز داشتند، مادرهایی که دست بچه‌هایشان را گرفته بودند و بچه‌هایی که گاهی تمام تلاششان این بود که زودتر از مسجد بیرون بیایند و بازی کنند!

ما هم سهم خودمان را از آن مسجد داشتیم؛ گاهی بازی، گاهی شیطنت، گاهی دعواهای کودکانه و گاهی نشستن کنار بزرگ‌ترها و گوش دادن به حرف‌هایی که آن روزها معنایشان را نمی‌فهمیدیم.

شاید من آن روزها عاشق خود مسجد نبودم؛ عاشق احساسی بودم که مسجد به من می‌داد؛ احساس تعلق، احساس آشنایی، احساس اینکه در این محله، جایی هست که همیشه می‌توانی به آن برگردی.

و خاطره‌هایی که هرچه از آن‌ها دورتر می‌شویم، گاهی به ما نزدیک‌تر می‌شوند.

امروز اگر از من بپرسند از مسجد کودکی‌ات چه چیزی یادت مانده، شاید بگویم: در بزرگ، چند درخت توت پیر و ریشه‌دار، حیاطی که صدای کودکی‌هایم را در خود نگه داشته و اذانی که هر روز، در راه برگشت از مدرسه، به استقبال من می‌آمد.

آن روز فکر می‌کردم من دارم به خانه برمی‌گردم؛ اما امروز می‌فهمم که گاهی این صدای اذان بود که مرا به خانه می‌رساند.

✍🏻 محبوبه دوستی 

​

اولین باری که در کلاس چهارم دبستان، الفبای نامه‌نوشتن را یاد گرفتم، دنیا برایم رنگ دیگری گرفت. آن روز وقتی از مدرسه برگشتم، بی‌معطلی تصمیم گرفتم برای خانواده‌ی دایی علی نامه بنویسم. با اینکه چندان با ما فاصله‌ای نداشتند، اما برای من، نامه‌فرستادن یعنی عبور از یک دنیای جادویی. عاشق مزه‌ی چسب تمبر روی زبانم بودم و آن حس غرورآمیزی که وقتی کدپستی را با دقت می‌نوشتم، در دلم می‌جوشید.

خواهرم که دو سال از من بزرگ‌تر بد، با شوقی وصف‌ناپذیر دفترش را باز کرد و گفت: «من هم برای خانواده‌ی دایی حسین نامه می‌نویسم!» آن روز، دو نامه‌ی کودکانه راهیِ صندوق پست شدند؛ بی‌خبر از اینکه قرار است چه اتفاقی بیفتد. چند روز بعد، خانواده‌ی دایی‌ها با شوق و ذوق به خانه‌ی ما آمدند! آن نامه‌ها آن‌قدر برایشان عزیز بود که تا مدت‌ها سوژه‌ی شادی و حرف محافل خانوادگی‌مان شده بود. آن‌ها می‌گفتند: «چقدر قشنگ است که با این همه نزدیکی، هنوز کسی برایت نامه می‌نویسد!»

حالا سال‌ها گذشته است. من بزرگ شده‌ام و دیگر خبری از کدپستی و تمبر نیست. اما گاهی دلم برای آن روزها تنگ می‌شود؛ دلم برای آن کودک کوچکی که باور داشت یک تکه کاغذ می‌تواند فاصله‌ها را از بین ببرد.

شاید آن نامه‌ها، حرف‌های نگفته‌ی کودکی من بودند که سال‌ها منتظر نوشته‌شدن مانده بودند؛ حرف‌هایی از جنس عشق بی‌الایش و دلتنگی برای دیدن لبخند کسانی که دوستشان داشتیم. حالا بعد از این همه سال، می‌خواهم دوباره آن حس را تجربه کنم. می‌خواهم بنویسم تا بگویم: «بعضی حرف‌ها را باید نوشت، حتی اگر راهمان به هم نزدیک باشد؛ چون کاغذ، حرف‌های دل را ماندگارتر می‌کند.»

این نامه را می‌نویسم به کودک درونم که هنوز باور دارد یک تکه کاغذ و یک تمبر، می‌تواند دنیایی از شادی را به خانه‌ها ببرد.

✍ محبوبه دوستی

همراه پدر، مادر، خواهر بزرگ‌تر و برادرم (آن‌موقع تنها یک برادر داشتم)، به خانه یکی از اقوام دور پدری رفتیم؛ خانه‌ای که همه فرزندانش یا شهید شده بودند یا جانباز؛ خانه‌ای پر از عکس‌های قدیمی و خاطراتی که روی دیوارها نفس می‌کشیدند.

بعد از ناهار، صفدر که یکی از پسرهای خانواده و جانباز روی ویلچر بود، آلبوم عکس‌هایش را آورد و از روزهای جوانی‌اش گفت. یکی از عکس‌ها اما خیلی قشنگ بود: صفدر سوار بر اسبی قهوه‌ای، وسط یک دشت سبز، با چهره‌ای خسته اما پرغرور. آن تصویر برای همیشه توی ذهنم ماند.

دختر کوچک خانواده، عروسک بچگی‌اش را آورد و به خواهر بزرگ‌ترم هدیه داد. من اما که عروسک را از هر چیزی بیشتر دوست داشتم، با حسرت نگاهشان کردم، ولی چیزی نگفتم. پدرم اما همیشه چشم به چشم‌های من داشت؛ می‌دانست دلم چه مو می‌خواست. با اینکه از طبقه خیلی مرفه نبودیم، اما هیچ‌وقت نگذاشت آرزویی برایم زمین بماند؛ هر چه دلم می‌خواست، با هر قیمتی، برایم خرید.

در راه برگشت، سوار تاکسی بودیم. من و خواهرم و برادرم کنار هم نشسته بودیم. ناگهان چشمم به مغازه‌ی اسباب‌بازی‌فروشی معروف محل افتاد؛ همان که بچه‌ها با حسرت پشت ویترینش می‌ایستادند. و میان همه اسباب‌بازی‌ها، یک عروسک آن‌قدر قشنگ بود که انگار فقط برای من ساخته شده بود.

پدرم نگاهم را خواند. از ایستگاه تاکسی‌ها کمی جلوتر پیاده شدیم. دستم را گرفت. مادر، خواهر و برادرم کنار ایستگاه تاکسی منتظر ماندند. رفتیم داخل مغازه و او همان عروسک رویایی را برایم خرید. همان لحظه، انگار تمام رویاهای کودکیم را یکجا در دستم داشتم. عروسک را محکم بغل کردم و تمام راه، فقط به لبخند پدر فکر کردم؛ لبخندی که از من هم خوشحال‌تر بود.

حالا که بزرگ‌تر شده‌ام، می‌دانم آن عروسک فقط یک اسباب‌بازی نبود؛ تمام زحمت‌ها و فداکاری‌های پدر بود؛ مردی که از خواسته‌هایش گذشت تا لبخند را بر لبان ما بنشاند. آن روز، او نه یک عروسک، که تمام آسمان کودکی‌ام را از پشت ویترین برایم خرید.
سال‌ها از آن روز گذشته، اما هنوز بوی تاکسی، تصویر صفدر سوار بر اسب قهوه‌ای و گرمای دست پدر را در آن مغازه، با همه وجودم حس می‌کنم. یادگاری از مردی که برایم درس بزرگی داد: که فقر یعنی نداشتن پول، نه نداشتن عشق.

✍🏻 محبوبه دوستی

​

این پنجره، سال‌هاست که پناهگاه نگاه مادری است. دیوارهای گچ‌ریخته‌ی خانه، اگرچه زخم گذر زمان را بر تن دارند، اما همچون سنگری استوار، قامت خم نکرده‌اند؛ آجرهای بیرون‌زده، شانه‌های خسته‌ای هستند که هنوز تکیه‌گاه امن این خانه‌اند.

او از لابه‌لای تارهای توری پرده، نه به دنبال راهی برای رفتن است و نه چشم به راه بازگشت مسافری گمگشته؛ او فقط منتظر لحظه‌ی دیدار است؛ دیداری در افقی روشن که یقین دارد فرزندش آنجا، زنده‌تر از همیشه در انتظار اوست.

و گل‌های صورتی گلدان چوبی، تنها بهانه‌ی مادر برای پیوند با بهاری هستند که روزی از این خانه پر کشید و به آسمان پیوست. او هر روز با عشق به این گل‌ها آب می‌دهد، انگار که هنوز گرمای دست‌های فرزندش را بین برگ‌ها حس می‌کند.

این روزها که نام و میلاد پیامبر رحمت صلی‌الله علیه وآله وسلم و امام جعفر صادق علیه السلام،دل‌ها را روشن کرده، گویا دل مادر چون کاسه‌ای به سوی آسمان بلند شده است؛ دلش قنوت گرفته است؛ قنوتی  از عمق شوق یک «عطر وصال» بر سجده‌ی انتظار نشسته است.

✍ محبوبه دوستی